عطارد یا تیر اولین سیارهٔ منظومهٔ شمسی است و یکی از نزدیکترین سیارهها به زمین است. به همین خاطر از سالهای خیلی دور مردم از وجودش خبر داشتند و دانشمندان وقتِ زیادی را صرفِ شناختِ آن کردهاند.
مشخصات کلیدی
| اندازه | حدود زمین |
| قطر | ۴۸۸۰ کیلومتر |
| جرم | حدود زمین |
| دورترین فاصله از خورشید (اوج) | ۷۰ میلیون کیلومتر |
| نزدیکترین فاصله از خورشید (حضیض) | ۴۵ میلیون کیلومتر |
| گرانش (یعنی اگر روی زمین ۱۰۰ کیلوگرم وزن داشته باشید، روی عطارد چند کیلوگرمید) | ۳۸ |
| یک سال روی عطارد | ۸۸ روز زمینی |
| یک روز روی عطارد | ۵۹ روز زمینی |
| دما | از ۱۷۳- تا ۴۲۷ درجه سلسیوس |
| جو | بسیار نازک |
حقایق جالب و ساده
- نزدیکترین سیاره به خورشید است. فاصلهاش تقریباً یکسوم فاصلهٔ زمین تا خورشید است.
- کوچکترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی است؛ کمی از ماهِ ما بزرگتر است.
- عطارد دارد خیلی آهسته کوچکتر میشود چون هستهٔ آهنیاش سرد و منقبض میشود. دانشمندان حدس میزنند چند مایل کوچکتر شده است.
- سطحش پر از فرورفتگیها و دهانههاست چون جو بسیار ضعیفی دارد و چیزی جلوی شهابسنگها را نمیگیرد. به همین دلیل شکلش شبیهِ ماه است.
- بزرگترین دهانهاش، «کالوریس»، حدود ۱۵۵۰ کیلومتر قطر دارد — یعنی از کشور ایران بزرگتر.
- یک سال روی عطارد خیلی کوتاه است: فقط ۸۸ روز زمینی.
- نام عطارد از نام خدای رومی با سرعت زیاد گرفته شده چون در آسمان سریع حرکت میکند.
- نوسان دما روی عطارد خیلی زیاد است: تا +۴۲۷ °C در روز و تا −۱۷۳ °C در شب، چون جو گرما را نگه نمیدارد.
- یک روز کامل روی عطارد حدود ۵۹ روز زمینی طول میکشد.
- در سال ۱۳۹۱ یک شهابسنگ سبزرنگ در کشور مراکش پیدا شد که ممکن است از عطارد آمده باشد؛ دانشمندان میگویند ترکیبش شبیه دادههای فضاپیمای مسنجر است.
- مانند ماه، عطارد هم فاز دارد؛ یعنی از زمین هلال و کامل میشود. فقط زهره هم همینطور میشود.
- عطارد ماه ندارد؛ فقط دو سیارهٔ منظومهٔ شمسی (عطارد و زهره) بدون ماهاند.
- تنها سه فضاپیما به عطارد رفتهاند: مارینر ۱۰ در ۱۳۵۲، مسنجر در ۱۳۸۳ و بپیکلومبو در ۱۳۹۷. فرستادن فضاپیما به عطارد سخت است چون خورشید نیروی گرانشی قویای دارد.
تاریخچه و افسانهها
- عطارد را از قدیم میشناختند چون با چشمِ عادی هم دیده میشود؛ پس کاشفِ مشخصی ندارد.
- نام انگلیسی و لاتین آن از خدای رومی مرکوری (Mercury) گرفته شده که برگرفته از هرمس یونان است؛ چون این سیاره سریع حرکت میکند.
- فرهنگها و تمدنهای مختلف نامها و داستانهای خود را برای عطارد داشتند (مثلاً در هندوئیسم «بودها»، در مایا پیامرسانِ عالم زیرزمین و در آسیا «ستارهٔ آب»).
پرسشهای متداول (کوتاه)
- آیا عطارد ماه دارد؟ نه.
- آیا انسانها تا به حال به عطارد رفتهاند؟ نه؛ فقط کاوشگرهای بدون سرنشین رفتهاند.
- عطارد از چه چیزی ساخته شده؟ سنگی و فلزی؛ هستهٔ بزرگِ آهنی دارد.
- آیا روی عطارد آب هست؟ بله، مقادیر یخ در دهانههای همیشه سایهدار وجود دارد؛ آب مایع فعععکر نکنم.
- آیا روی عطارد کسی یا چیزی زندگی میکند؟ احتمالاً نه — جو نازک و دماهای بسیار سخت مانعِ آناند.
- آیا عطارد آتشفشان دارد؟ در گذشته آتشفشانهای فعال داشته اما اکنون فعال نیستند.
- آیا عطارد حلقه دارد؟ نه.
- چند دهانه روی عطارد شناسایی شده؟ تاکنون صدها دهانه شناسایی شدهاند؛ بزرگترینش کالوریس است.
- آیا عطارد از همهچیز داغتر است؟ نه — زهره داغتر است چون جو ضخیم و گرمابَردارِ آن گرما را نگه میدارد.
دیدگاهتان را بنویسید